Mục lục
Hôm nay, 16/10, là Ngày Gây mê Thế giới (World Anaesthesia Day) và cũng là ngày khai mạc ANESTHESIOLOGY 2026 tại San Diego. Bản tin số này chọn bốn cập nhật sát với thực hành hằng ngày: nguy cơ trào ngược ở người dùng thuốc đồng vận GLP-1, kết quả thử nghiệm VITAL so sánh TIVA với thuốc mê hô hấp, một can thiệp giảm đau không dùng thuốc tích hợp vào bệnh án điện tử, và các nghiên cứu được chờ đợi tại hội nghị ASA.
1. GLIMPSE: người dùng thuốc GLP-1 có tỷ lệ trào ngược/hít sặc cao gấp khoảng 11 lần
Nghiên cứu quan sát toàn quốc tại Vương quốc Anh (GLIMPSE), do El-Boghdadly K và mạng lưới nghiên cứu bác sĩ nội trú thực hiện, thu thập dữ liệu của 47.039 người lớn được gây mê (mổ chương trình và cấp cứu) tại 119 bệnh viện. Có 1.348 người (2,9%) dùng thuốc đồng vận thụ thể GLP-1 (GLP-1 receptor agonist – GLP-1 RA) trong 3 tháng trước thủ thuật. Tỷ lệ trào ngược/hít sặc phổi ở nhóm dùng GLP-1 RA là 1,41% (19/1.348; khoảng 1/71), so với 0,12% (57/45.691; khoảng 1/802) ở nhóm không dùng. Tỷ lệ ở nhóm không dùng tương đồng với số liệu của NAP7.
Ba chi tiết đáng chú ý: 53% biến cố xảy ra lúc thoát mê (chỉ 13% lúc khởi mê); hơn 40% người dùng mua thuốc qua nhà thuốc trực tuyến, chủ yếu để giảm cân; và gần 1/3 được dặn ngưng thuốc, phần lớn 8–14 ngày, với thực hành rất khác nhau giữa các nơi. Tác giả nhấn mạnh đây là mối liên quan, chưa chứng minh quan hệ nhân quả – béo phì và đái tháo đường (vốn là yếu tố nguy cơ hít sặc) gặp nhiều hơn ở người dùng GLP-1 RA. Một tổng quan hệ thống trên Perioperative Medicine (32 nghiên cứu) cũng ghi nhận GLP-1 RA làm tăng dịch tồn dư dạ dày ngay cả khi đã nhịn ăn đúng hướng dẫn, nhưng bằng chứng về hít sặc còn chưa thống nhất, và ngưng một liều đơn lẻ là không đủ.
Ý nghĩa thực hành: Khi khám tiền mê, cần hỏi chủ động về GLP-1 RA (semaglutide, tirzepatide…), kể cả thuốc tự mua để giảm cân. Với người đang dùng thuốc, nên đánh giá nguy cơ dạ dày đầy (triệu chứng tiêu hóa, giai đoạn tăng liều, siêu âm dạ dày tại giường nếu có) và chuẩn bị như người bệnh dạ dày đầy khi nghi ngờ. Vì phần lớn biến cố xảy ra lúc thoát mê, cần hút dạ dày/hầu họng kỹ và rút ống khi người bệnh tỉnh hoàn toàn, phản xạ đường thở đã hồi phục. Hiệp hội Gây mê Anh (Association of Anaesthetists) hiện khuyến cáo tiếp tục thuốc quanh mổ, vì ngưng dưới 3–4 tuần có thể chưa hết tác dụng trên dạ dày. Các khoa nên thống nhất một quy trình nội bộ thay vì để mỗi người dặn một kiểu.
Nguồn: El-Boghdadly K và cs (GLIMPSE Collaborators). Anaesthesia 2026, doi:10.1111/anae.70380 – báo cáo tại Hội nghị thường niên Association of Anaesthetists, Liverpool, 16–18/9/2026; Merhavy ZI và cs. Perioper Med 2026;15:27.
2. VITAL: TIVA không cải thiện số ngày sống và ở nhà so với thuốc mê hô hấp
Thử nghiệm ngẫu nhiên thực dụng, đa trung tâm, nhãn mở tại 49 bệnh viện NHS (Anh), gồm 2.508 người bệnh ≥ 50 tuổi mổ lớn ngoài tim chương trình, phân bổ 1:1 giữa gây mê tĩnh mạch hoàn toàn bằng propofol (TIVA) và gây mê duy trì bằng thuốc mê hô hấp. Tiêu chí chính – số ngày sống và ở nhà trong 30 ngày (days alive and at home – DAH30) – không khác biệt: 22,5 so với 22,4 ngày (IRR 1,00; KTC 95% 0,99–1,02). Tử vong 30 ngày, 90 ngày, 6 tháng, điểm hồi phục QoR-15 ngày 3, mê sảng (4AT) và biến chứng nặng (12,4% toàn bộ) đều tương đương. Nhóm TIVA ít khát, ít khàn tiếng và ít buồn nôn/nôn hơn. Có 2 trường hợp chắc chắn hoặc có thể tỉnh trong mổ ngoài ý muốn, cả hai đều ở nhóm TIVA.
Ý nghĩa thực hành: Ở cỡ mẫu lớn, chọn TIVA hay thuốc mê hô hấp không làm thay đổi kết cục quan trọng. Có thể chọn kỹ thuật theo từng người bệnh (nguy cơ PONV cao thì ưu tiên TIVA), theo nguồn lực và chi phí. Khi dùng TIVA, nhất là kèm giãn cơ, nên theo dõi điện não đã xử lý (processed EEG) và kiểm tra đường truyền để giảm nguy cơ tỉnh trong mổ.
Nguồn: Jhanji S, Booth K, Hiller L và cs (VITAL Trial Team). JAMA, công bố trực tuyến 12/8/2026. doi:10.1001/jama.2026.11065
3. NOHARM: đưa giảm đau không dùng thuốc vào bệnh án điện tử giảm khoảng 10% opioid
Thử nghiệm ngẫu nhiên cụm kiểu bậc thang (stepped-wedge) tại 22 cụm phẫu thuật, 6 trung tâm Mayo Clinic, gồm 68.141 ca mổ (2020–2024). Can thiệp gồm ba phần: cẩm nang “Healing After Surgery” gửi người bệnh qua cổng thông tin, hệ thống hỗ trợ quyết định lâm sàng nhắc nhân viên củng cố lựa chọn giảm đau không dùng thuốc của người bệnh, và tài liệu tự chăm sóc. Hai tiêu chí chính – mức độ đau ảnh hưởng sinh hoạt và chức năng thể chất (PROMIS) – không thay đổi. Tuy nhiên, tổng lượng opioid giảm khoảng 10% (RR 0,90; KTC 95% 0,82–0,99), chủ yếu nhờ giảm opioid dùng trong viện; không tăng biến cố bất lợi.
Ý nghĩa thực hành: Can thiệp giáo dục được “cài” sẵn vào quy trình có thể giảm opioid mà không làm người bệnh đau hơn, dù không cải thiện điểm đau. Đây là gợi ý cho chương trình giảm đau sau mổ (APS): tài liệu hướng dẫn trước mổ, nhắc nhở trong phần mềm và vai trò điều dưỡng là những công cụ chi phí thấp, đi kèm giảm đau đa mô thức (multimodal analgesia).
Nguồn: Cheville AL, Herrin J, Minteer S và cs. JAMA Netw Open 2026;9(9):e2635900. doi:10.1001/jamanetworkopen.2026.35900
4. ANESTHESIOLOGY 2026 khai mạc: bốn nghiên cứu được chờ đợi
Hội nghị thường niên ASA diễn ra 16–20/10/2026 tại San Diego, với hơn 1.000 tóm tắt khoa học và hơn 350 phiên giáo dục (gây mê ngoài phòng mổ, giảm đau không opioid, quản lý máu người bệnh, sản khoa, nhi khoa, trí tuệ nhân tạo). Thông cáo trước hội nghị giới thiệu bốn nghiên cứu:
- Ketamine trong mổ lấy thai có thể giảm triệu chứng sớm của trầm cảm sau sinh.
- Thuốc giảm đau thông thường (như ibuprofen) có thể giảm nguy cơ mê sảng sau mổ.
- Dùng thuốc ngủ trước mổ có thể giúp ngủ tốt hơn, ít đau hơn và dùng ít opioid hơn sau mổ.
- Sử dụng cần sa có thể làm tăng nguy cơ nhồi máu cơ tim chu phẫu nhưng giảm nguy cơ huyết khối sau mổ.
Ý nghĩa thực hành: Hiện mới có mô tả một câu, chưa có thiết kế, cỡ mẫu hay số liệu – chưa đủ để thay đổi thực hành. Đây đều là tóm tắt hội nghị, chưa qua bình duyệt đầy đủ. Bản tin sẽ cập nhật chi tiết khi kết quả được công bố, ưu tiên ketamine trong mổ lấy thai và NSAID với mê sảng.
Nguồn: American Society of Anesthesiologists – thông cáo báo chí 11/8/2026 (EurekAlert!).
5. Ngày Gây mê Thế giới 16/10: một lời nhắc từ chính bản tin hôm nay
Chủ đề của WFSA năm nay là “Gây mê hồi sức dọc hành trình người bệnh” (Anaesthesiology Along the Patient Pathway). Ba cập nhật phía trên minh họa đúng tinh thần đó: phát hiện nguy cơ từ lúc khám tiền mê (GLP-1 RA), lựa chọn kỹ thuật trong mổ dựa trên bằng chứng (VITAL), và giảm đau, phục hồi sau mổ (NOHARM). Vai trò của bác sĩ GMHS không bắt đầu và kết thúc trong phòng mổ.
Nguồn: WFSA – World Anaesthesia Day 2026.
Lưu ý: Bản tin tổng hợp nhằm mục đích cập nhật chuyên môn, không thay thế phác đồ của cơ sở và đánh giá lâm sàng.
BS. Nguyễn Trung Kiên
