Mục lục
Chuyên đề: Gây mê hồi sức · Phiên 24 · 28/10/2026
1. TÌNH HUỐNG LÂM SÀNG
Nam 63 tuổi, 92 kg, BMI 32, tăng áp phổi trung bình, mổ cột sống L3–L5. Sau chuyển sấp 2 phút: MAP 82 xuống 43, EtCO₂ 35 xuống 19, SpO₂ 99 xuống 91%, Ppeak 23 lên 36. Bụng bị ép lên mặt bàn; phẫu thuật chưa bắt đầu.
2. CÂU HỎI ỨNG DỤNG VÀ ĐÁP ÁN
Câu 1. Nguyên nhân ưu tiên?
Đáp án: Chèn ép bụng–ngực gây tăng áp lực ổ bụng, giảm hồi lưu tĩnh mạch và giảm compliance hô hấp; đồng thời loại trừ gập/tuột NKQ và suy RV.
Câu 2. 60 giây đầu làm gì?
Đáp án: Gọi hỗ trợ, FiO₂ 100%, kiểm tra NKQ/máy thở, giải phóng chèn ép bụng–ngực và chuẩn bị chuyển nằm ngửa; hỗ trợ vận mạch song song.
Câu 3. EtCO₂ giảm có chứng minh thuyên tắc khí?
Đáp án: Không. Mọi nguyên nhân giảm cung lượng tim đáng kể đều có thể làm EtCO₂ giảm. Trước rạch da, chèn ép tư thế đáng nghi hơn thuyên tắc khí từ trường mổ.
Câu 4. Khi nào đưa bệnh nhân về nằm ngửa?
Đáp án: Khi oxy hóa hoặc huyết động không nhanh chóng cải thiện sau điều chỉnh tư thế/đường thở, hoặc không thể kiểm soát an toàn đường thở khi nằm sấp.
Câu 5. Nếu ngừng tuần hoàn khi đang nằm sấp?
Đáp án: Bắt đầu hồi sức ngay; có thể ép tim tư thế sấp khi đã có đường thở nâng cao và chưa thể lật ngay, đồng thời tổ chức chuyển nằm ngửa an toàn khi khả thi.
3. ĐIỂM THỰC HÀNH CẦN NHỚ
Trụy tuần hoàn ngay sau chuyển sấp: giải phóng chèn ép cơ học trước khi chỉ tăng vận mạch.
4. CHUYỂN HÓA THÀNH SOP / CHECKLIST
Mã SOP đề xuất: SOP-GMHS-PRONE-COLLAPSE-001
- Kiểm tra ngực–bụng sau chuyển sấp
- Xác nhận EtCO₂, MAP, Ppeak
- Phương án chuyển nằm ngửa khẩn
HARD STOP ĐỀ XUẤT
Không bắt đầu mổ khi người bệnh chưa dung nạp tư thế sấp.
5. TÀI LIỆU THAM KHẢO
- APSF, Dangers of Prone Position, 2024
- ILCOR ALS Consensus 2025
Lưu ý: Vi học GMHS nâng cao là học liệu đào tạo tham khảo cho bác sĩ Gây mê Hồi sức, không thay thế SOP/phác đồ đã được phê duyệt. Liều thuốc, mốc thời gian và ngưỡng can thiệp cần đối chiếu hướng dẫn cập nhật và quy định nội viện trước khi áp dụng lâm sàng. Mã SOP và Hard Stop trong bài là đề xuất đào tạo.
Cà phê Anes – Vi học GMHS nâng cao · BS. Nguyễn Trung Kiên (Dr. K)
