Mục lục
Chuyên đề: SICU · Phiên 41 · 15/11/2026
Tên quốc tế: Severe Symptomatic Hyponatremia – Hypertonic Saline – ODS
1. Tình huống lâm sàng
Nữ 66 tuổi, 62 kg, ngày thứ hai sau cắt đại tràng, ăn uống kém, được truyền dịch duy trì nhược trương. Lú lẫn rồi co giật 45 giây. Na trước mổ 127 mmol/L, hiện 112 mmol/L; K 2,9; glucose 116 mg/dL; osmolality 238 mOsm/kg. Sau hai bolus NaCl 3%, Na tăng 117 và bệnh nhân tỉnh hơn; sau ba giờ Na 120 và nước tiểu 320 mL/giờ.
2. Năm câu hỏi và đáp án
Câu 1. Chờ tìm nguyên nhân rồi mới điều trị co giật?
Đáp án: Không. ABC, kiểm soát co giật, đánh giá glucose và NaCl 3% khẩn đồng thời lấy xét nghiệm nguyên nhân.
Câu 2. Bolus NaCl 3% ra sao?
Đáp án: Hai thuật toán phổ biến: Hoa Kỳ 100 mL trong 10 phút (có thể lặp tối đa ba bolus theo đáp ứng); châu Âu 150 mL trong 20 phút và đánh giá/lặp theo thuật toán. Mục tiêu tăng ban đầu khoảng 4–6 mmol/L để cải thiện phù não; chọn một phác đồ nội viện thống nhất.
Câu 3. Tăng 112→117, hết co giật, có tiếp tục bolus?
Đáp án: Không tự động. Dừng/đánh giá lại sau khi đạt mục tiêu triệu chứng; bệnh nhân nguy cơ ODS (Na thấp từ trước, hạ K) cần hạn chế hiệu chỉnh, thường không vượt 8 mmol/L trong bất kỳ 24 giờ nào.
Câu 4. Na vẫn tăng và nước tiểu nhiều: nguy cơ?
Đáp án: Aquaresis gây tăng Na nhanh ngay cả khi ngừng NaCl ưu trương. Theo dõi nước tiểu từng giờ, Na khoảng mỗi 2 giờ trong giai đoạn biến động, bù K có kiểm soát; cân nhắc DDAVP (ví dụ 2 µg IV/SC mỗi 6–8 giờ) bởi ê-kíp có kinh nghiệm.
Câu 5. Nếu vượt giới hạn hiệu chỉnh?
Đáp án: Kích hoạt xử trí overcorrection, cân nhắc DDAVP phối hợp D5W tái hạ có kiểm soát theo Na hiện tại, xu hướng, dịch và nước tiểu, không theo công thức cố định không giám sát.
3. Điểm nhớ
Đủ nhanh để cứu não, đủ chậm để bảo vệ myelin. Sai lầm không chỉ ở lượng NaCl 3% mà còn không phát hiện tăng thải nước tự do.
4. Chuyển SOP
SOP-SICU-HYPONATREMIA-001: hai giai đoạn Rescue Brain và Control Correction, với Safety Gate cho overcorrection. Hard Stop: không trì hoãn điều trị co giật; không tiếp tục bolus nếu đã đủ mục tiêu mà chưa đánh giá; không bỏ qua K và lượng nước tiểu.
Nguồn định hướng: Hướng dẫn hạ natri máu Hoa Kỳ/Châu Âu, SALSA Trial và tổng quan 2024–2025.
Lưu ý: Vi học GMHS nâng cao là học liệu đào tạo tham khảo cho bác sĩ Gây mê Hồi sức, không thay thế SOP/phác đồ đã được phê duyệt. Liều thuốc, mốc thời gian và ngưỡng can thiệp cần đối chiếu hướng dẫn cập nhật và quy định nội viện trước khi áp dụng lâm sàng. Mã SOP và Hard Stop trong bài là đề xuất đào tạo.
Cà phê Anes – Vi học GMHS nâng cao · BS. Nguyễn Trung Kiên (Dr. K)
