Mục lục
Chuyên đề: Gây mê hồi sức · Phiên 45 · 19/11/2026
Tên quốc tế: Severe Aortic Stenosis – Post-induction Hypotension
1. Tình huống lâm sàng
Nam 78 tuổi, thủng tạng rỗng cần mổ cấp cứu. Hẹp van ĐMC nặng có triệu chứng; AVA 0,7 cm², gradient trung bình 48 mmHg, LVEF 55%. Trước khởi mê HA 145/75, MAP 98, HR 78; 90 giây sau khởi mê HA 72/36, MAP 48, HR 118, ST chênh xuống DII/V5, SpO₂ 99%. Chưa mất máu đáng kể. Có đề xuất truyền nhanh 1.000 mL.
2. Năm câu hỏi và đáp án
Câu 1. Vì sao MAP 48 nguy hiểm?
Đáp án: Hẹp van nặng và thất trái phì đại làm nhu cầu oxy cao, dự trữ tưới máu vành hạn chế. MAP thấp và nhịp nhanh làm giảm tưới máu tâm trương, dẫn tới vòng xoắn thiếu máu cơ tim–giảm co bóp–sốc. Phục hồi huyết áp nhanh, đánh giá nguyên nhân.
Câu 2. Norepinephrine hay phenylephrine?
Đáp án: Theo cơ chế. Norepinephrine phù hợp khi giãn mạch kéo dài/tụt HA nặng; phenylephrine có thể hữu ích khi giãn mạch với nhịp nhanh và chức năng LV còn bảo tồn, nhưng có thể làm giảm cung lượng tim hoặc nhịp chậm. Tránh dùng ephedrine theo phản xạ ở bệnh nhân đã nhịp nhanh, thiếu máu cơ tim.
Câu 3. Có truyền nhanh 1 L?
Đáp án: Không mặc định. Thất trái giảm thư giãn cần tiền tải thích hợp nhưng dễ quá tải. Có thể thử bolus 100–250 mL nếu có bằng chứng thiếu tiền tải, đánh giá đáp ứng; không làm chậm vận mạch.
Câu 4. Xuất hiện AF 160/phút, MAP 52 và ST chênh xuống: xử trí?
Đáp án: Nếu AF nhanh gây hoặc làm nặng mất ổn định huyết động, chuyển nhịp đồng bộ khẩn, đồng thời hỗ trợ tưới máu; an thần nếu khả thi nhưng không trì hoãn cứu sống.
Câu 5. Phòng biến cố từ trước khởi mê?
Đáp án: Đánh giá triệu chứng/siêu âm/ECG, quyết định cấp cứu hay trì hoãn khi thích hợp, đặt huyết áp động mạch xâm lấn trước khởi mê nếu khả thi, chuẩn bị norepinephrine và phương án huyết động, chuẩn độ thuốc gây mê, kế hoạch PACU/SICU.
3. Điểm nhớ
Hẹp van ĐMC nặng: phải bảo vệ MAP, nhịp tim và tưới máu vành cùng lúc. MAP 65 là mốc ban đầu, không nhất thiết đủ cho người có tăng HA nền và thiếu máu cơ tim.
4. Chuyển SOP
SOP-GMHS-SEVERE-AS-001: trước khởi mê – khi tụt HA – sau ổn định. Hard Stop: không khởi mê nguy cơ cao khi chưa có kế hoạch vận mạch; không bolus dịch lớn theo phản xạ; không trì hoãn chuyển nhịp khi loạn nhịp gây mất ổn định.
Nguồn định hướng: AHA/ACC Perioperative 2024; ESC/EACTS VHD 2025; AHA ALS 2025.
Lưu ý: Vi học GMHS nâng cao là học liệu đào tạo tham khảo cho bác sĩ Gây mê Hồi sức, không thay thế SOP/phác đồ đã được phê duyệt. Liều thuốc, mốc thời gian và ngưỡng can thiệp cần đối chiếu hướng dẫn cập nhật và quy định nội viện trước khi áp dụng lâm sàng. Mã SOP và Hard Stop trong bài là đề xuất đào tạo.
Cà phê Anes – Vi học GMHS nâng cao · BS. Nguyễn Trung Kiên (Dr. K)
