Block gian cơ bậc thang (ISBPB) là tiêu chuẩn vàng để giảm đau sau các phẫu thuật vai lớn như thay khớp hoặc sửa chữa chóp xoay. Theo truyền thống, việc đặt catheter để truyền thuốc tê liên tục (continuous infusion) được cho là hiệu quả hơn so với tiêm một liều duy nhất (single-injection) vì thời gian tác dụng kéo dài hơn.
Tuy nhiên, với sự phát triển của các phác đồ giảm đau đa mô thức (multimodal analgesia) – kết hợp thuốc giảm đau không opioid (acetaminophen, NSAIDs) và các thuốc hỗ trợ (như dexamethasone) – câu hỏi đặt ra là liệu việc truyền liên tục có còn thực sự cần thiết hay không. Nghiên cứu gần đây của Rhyner và cộng sự (2024) đã cung cấp bằng chứng quan trọng để trả lời câu hỏi này.
2. Tổng quan bằng chứng lâm sàng (Nghiên cứu của Rhyner và cộng sự, 2024)
Nghiên cứu này so sánh trực tiếp hai phương pháp trong môi trường giảm đau đa mô thức hiện đại, với đối tượng là 60 bệnh nhân phẫu thuật thay khớp vai hoặc sửa chóp xoay. Nhóm tiêm một lần nhận 20 mL ropivacaine 0.5% rồi rút catheter, trong khi nhóm truyền liên tục cũng nhận liều tương tự ban đầu và sau đó được truyền liên tục ropivacaine 0.2% (6-8 mL/giờ) trong 48 giờ. Điều quan trọng là tất cả bệnh nhân đều nhận được một phác đồ giảm đau đa mô thức chuẩn hóa.
Kết quả so sánh chính cho thấy không có sự khác biệt đáng kể giữa hai phương pháp. Cụ thể, mức tiêu thụ Morphine trung vị sau 24 giờ ở nhóm truyền liên tục là 10 mg so với 14 mg ở nhóm tiêm một lần, một sự chênh lệch không có ý nghĩa thống kê. Tương tự, điểm đau khi nghỉ ngơi và khi vận động cũng tương đương nhau ở cả hai nhóm trong suốt 48 giờ theo dõi. Các kết quả khác như biên độ vận động vai, mức độ hài lòng của bệnh nhân và tỷ lệ biến chứng (đều ở mức thấp) cũng không cho thấy sự khác biệt. Cả hai kỹ thuật đều được đánh giá là an toàn.
Kết luận từ nghiên cứu: Khi được sử dụng cùng với phác đồ giảm đau đa mô thức hiệu quả, block gian cơ bậc thang tiêm một lần không thua kém so với truyền liên tục về mặt giảm đau, giảm sử dụng opioid và kết quả chức năng.
3. Hướng dẫn áp dụng trong thực hành
Dựa trên bằng chứng này, việc lựa chọn giữa tiêm một lần và truyền liên tục nên được cá nhân hóa.
Khi nào nên chọn Block tiêm một lần (Single-Injection ISBPB)?
Đây nên được coi là lựa chọn ưu tiên cho hầu hết các ca phẫu thuật vai theo kế hoạch, đặc biệt trong các trường hợp sau:
Phẫu thuật thường quy: Thay khớp vai, sửa chữa chóp xoay.
Có áp dụng phác đồ giảm đau đa mô thức mạnh mẽ:
Trước phẫu thuật: Acetaminophen, NSAID (ví dụ: celecoxib).
Trong phẫu thuật: Dexamethasone tiêm tĩnh mạch (để kéo dài tác dụng của block).
Sau phẫu thuật: Acetaminophen và NSAID theo lịch trình cố định.
Phẫu thuật ngoại trú hoặc xuất viện sớm: Giảm sự phức tạp của việc quản lý catheter tại nhà.
Mục tiêu là đơn giản hóa quy trình chăm sóc: Không cần theo dõi catheter, giảm nguy cơ nhiễm trùng hoặc lệch catheter, giảm gánh nặng cho dịch vụ quản lý đau cấp tính.
Quy trình đề xuất cho phương pháp tiêm một lần:
Đánh giá bệnh nhân: Xác định bệnh nhân phù hợp, không có chống chỉ định.
Lên kế hoạch giảm đau đa mô thức: Đảm bảo bệnh nhân sẽ nhận được các thuốc giảm đau không opioid theo lịch trình.
Thực hiện Block: Dưới hướng dẫn siêu âm, tiêm một liều duy nhất 20 mL ropivacaine 0.5% vào khoang gian cơ bậc thang.
Rút catheter: Rút catheter ngay sau khi tiêm.
Quản lý sau mổ: Tiếp tục phác đồ giảm đau đa mô thức và sử dụng opioid chỉ khi cần thiết để giảm đau đột xuất.
Khi nào nên cân nhắc Block truyền liên tục (Continuous ISBPB)?
Việc đặt catheter để truyền liên tục vẫn có giá trị trong các tình huống đặc biệt:
Bệnh nhân có nhu cầu giảm đau phức tạp:
Bệnh nhân có hội chứng đau mạn tính từ trước.
Bệnh nhân có mức dung nạp opioid cao hoặc đang sử dụng opioid liều cao.
Dự kiến đau dữ dội và kéo dài: Các ca phẫu thuật sửa chữa phức tạp, phẫu thuật lại, hoặc khi dự đoán cơn đau sẽ nghiêm trọng vượt quá 48 giờ.
Chống chỉ định với các thành phần của phác đồ đa mô thức: Ví dụ, bệnh nhân không thể dùng NSAIDs do bệnh thận hoặc nguy cơ xuất huyết tiêu hóa.
4. Lợi ích của việc chuyển sang phương pháp tiêm một lần
Tối ưu hóa nguồn lực: Giảm thời gian và chi phí liên quan đến bơm tiêm điện, theo dõi và quản lý catheter.
Đơn giản hóa chăm sóc sau mổ: Dễ dàng hơn cho cả nhân viên y tế và bệnh nhân, đặc biệt là bệnh nhân ngoại trú.
Giảm nguy cơ liên quan đến catheter: Loại bỏ nguy cơ nhiễm trùng tại vị trí catheter, rò rỉ thuốc tê, hoặc di lệch catheter.
5. Kết luận thực hành
Trong bối cảnh y học hiện đại với các phác đồ giảm đau đa mô thức ngày càng hiệu quả, block gian cơ bậc thang tiêm một liều duy nhất là đủ và hiệu quả tương đương với việc truyền liên tục cho phần lớn các ca phẫu thuật vai.
Quyết định này giúp đơn giản hóa quy trình, giảm chi phí và giảm thiểu các rủi ro liên quan đến catheter mà không làm ảnh hưởng đến chất lượng giảm đau của bệnh nhân. Việc sử dụng catheter truyền liên tục nên được dành riêng cho những bệnh nhân có nhu cầu giảm đau phức tạp hoặc được dự đoán sẽ có diễn biến đau sau mổ nặng nề.
