Mục lục
Chuyên đề: Gây mê hồi sức · Phiên 15 · 20/10/2026
1. TÌNH HUỐNG LÂM SÀNG
Nam 62 tuổi mổ nội soi đại tràng. Sau propofol/fentanyl/rocuronium và cefazolin: HA 135/80 xuống 55/30, SpO₂ 89%, EtCO₂ 20 mmHg, Ppeak 38 cmH₂O, ran rít; không mề đay. Ephedrine và 500 mL dịch không cải thiện rõ.
2. CÂU HỎI ỨNG DỤNG VÀ ĐÁP ÁN
Câu 1. Không có mề đay có loại trừ phản vệ?
Đáp án: Không. Trụy tuần hoàn kèm co thắt phế quản sau phơi nhiễm rất gợi ý phản vệ nặng. Đồng thời kiểm tra ống NKQ, máy thở, xuất huyết và các nguyên nhân sốc khác.
Câu 2. Thuốc đầu tay là gì?
Đáp án: Epinephrine. Với người lớn đang gây mê, có IV và giám sát đầy đủ, RCUK 2024 khuyến nghị bolus ban đầu 50 µg IV, chuẩn độ theo đáp ứng; kiểm tra nồng độ tuyệt đối trước tiêm.
Câu 3. Nếu không đáp ứng bolus?
Đáp án: Hồi sức dịch tinh thể phù hợp, chuyển truyền epinephrine liên tục bằng bơm tiêm điện theo nồng độ đã chuẩn hóa, đánh giá sốc phối hợp và gọi hỗ trợ hồi sức.
Câu 4. Lấy tryptase khi nào?
Đáp án: Mẫu sớm sau ổn định, mẫu 1–4 giờ (lý tưởng 1–2 giờ) và mẫu nền sau ít nhất 24 giờ. Ngưỡng hỗ trợ: tryptase cấp >1,2 × nền + 2 µg/L; kết quả bình thường không loại trừ.
Câu 5. Có được kết luận cefazolin là thủ phạm?
Đáp án: Không. Ghi toàn bộ phơi nhiễm, thời điểm, liều; cảnh báo tạm thời và chuyển chuyên khoa dị ứng chu phẫu. Phẫu thuật chương trình thường cần hoãn sau phản vệ nặng.
3. ĐIỂM THỰC HÀNH CẦN NHỚ
Phản vệ nặng trong gây mê có thể không có dấu hiệu da: epinephrine không được trì hoãn để chờ tryptase.
4. CHUYỂN HÓA THÀNH SOP / CHECKLIST
Mã SOP đề xuất: SOP-GMHS-ANAPHYLAXIS-001
- Thẻ cấp cứu và bảng nồng độ epinephrine
- Lịch lấy tryptase
- Biểu mẫu phơi nhiễm và cảnh báo dị ứng
HARD STOP ĐỀ XUẤT
Không dùng corticosteroid/kháng histamine thay epinephrine.
5. TÀI LIỆU THAM KHẢO
- Dodd et al., RCUK perioperative anaphylaxis algorithm, Anaesthesia 2024
- WAO Anaphylaxis Guidance 2020
Lưu ý: Vi học GMHS nâng cao là học liệu đào tạo tham khảo cho bác sĩ Gây mê Hồi sức, không thay thế SOP/phác đồ đã được phê duyệt. Liều thuốc, mốc thời gian và ngưỡng can thiệp cần đối chiếu hướng dẫn cập nhật và quy định nội viện trước khi áp dụng lâm sàng. Mã SOP và Hard Stop trong bài là đề xuất đào tạo.
Cà phê Anes – Vi học GMHS nâng cao · BS. Nguyễn Trung Kiên (Dr. K)
