Tóm tắt
Gây mê hoặc gây tê trong mổ lấy thai ở sản phụ có gù vẹo cột sống là một thách thức lớn do thay đổi giải phẫu và sinh lý. Chúng tôi báo cáo một trường hợp gây tê tủy sống thành công ở sản phụ bị gù vẹo cột sống nặng, cho thấy đây có thể là lựa chọn an toàn nếu được đánh giá kỹ lưỡng và thực hiện bởi bác sĩ có kinh nghiệm.
Từ khóa: gù vẹo cột sống, gây tê tủy sống, mổ lấy thai, sản phụ, vô cảm trong sản khoa
Đặt vấn đề
Gù vẹo cột sống là tình trạng kết hợp giữa vẹo cột sống bên và gù lưng, thường làm biến dạng trục cột sống, ảnh hưởng đến hô hấp, tuần hoàn và gây khó khăn trong kỹ thuật vô cảm. Trong phẫu thuật lấy thai, lựa chọn phương pháp vô cảm phù hợp cho sản phụ có gù vẹo cột sống là một thách thức lớn đối với bác sĩ gây mê. Gây mê toàn thân có thể tiềm ẩn nguy cơ cao do thay đổi giải phẫu đường thở và giảm chức năng hô hấp – tuần hoàn. Gây tê trục thần kinh, đặc biệt là gây tê tủy sống, được xem là phương pháp ưu tiên nếu điều kiện cho phép. Báo cáo sau trình bày một trường hợp gây tê tủy sống thành công cho sản phụ có gù vẹo cột sống nặng.
Ca lâm sàng
Thông tin bệnh nhân:
Bệnh nhân nữ, tên Lê Thị H., sinh năm 1989. Chiều cao 1,25 m, cân nặng 42 kg, PARA 0000. Thai 36 tuần, thiểu ối, ngôi mông, khung chậu giới hạn. Bệnh nhân có tiền sử gù vẹo cột sống nặng từ nhỏ, không can thiệp chỉnh hình, không ghi nhận bệnh lý nội khoa kèm theo.
Chỉ định mổ lấy thai:
Chủ động do khung chậu giới hạn và thai ngôi mông.
Lựa chọn phương pháp vô cảm:
Gây tê tủy sống.
Kỹ thuật gây tê:
Chọc kim theo đường giữa tại L3–L4, sử dụng Bupivacaine 0,5% tăng trọng với liều 1,2 ml và Fentanyl 25mcg, liều lượng được điều chỉnh giảm theo thể trạng. Không phối hợp opioid nội tủy. Đạt mức phong bế T6 trong vòng 5 phút.
Diễn biến trong mổ:
Huyết áp và mạch ổn định, không cần sử dụng thuốc vận mạch. Sản phụ tỉnh táo, không có cảm giác khó chịu hay buồn nôn. Bé trai nặng 2,8 kg chào đời khỏe mạnh, Apgar 8–9 điểm.
Theo dõi sau mổ:
Sản phụ được theo dõi tại phòng hồi sức sau mổ trong 4 giờ. Vận động phục hồi hoàn toàn sau 3 giờ, không đau, huyết áp ổn định. Không ghi nhận biến chứng.
Bàn luận
Gù vẹo cột sống là yếu tố nguy cơ cao làm thay đổi mốc giải phẫu lưng, gây khó khăn trong gây tê trục thần kinh. Đường giữa có thể bị lệch, các mỏm gai xoay và thu hẹp khoang dưới nhện. Ngoài ra, ở phụ nữ mang thai, thể tích khoang dưới nhện giảm do tăng áp lực ổ bụng và ứ máu đám rối tĩnh mạch ngoài màng cứng, làm tăng nguy cơ block cao nếu dùng liều thuốc tê tiêu chuẩn.
Trong ca lâm sàng này, nhờ điều chỉnh liều lượng thuốc tê theo thể trạng và thực hiện kỹ thuật chính xác, gây tê tủy sống đạt hiệu quả tốt mà không xảy ra block cao hay tụt huyết áp. Mức block đạt T6 – phù hợp cho mổ lấy thai – trong khi huyết động được duy trì ổn định mà không cần can thiệp. Đây là bằng chứng cho thấy gây tê tủy sống có thể an toàn nếu được thực hiện bởi ê-kíp giàu kinh nghiệm và có chuẩn bị kỹ lưỡng.
Gây mê toàn thân trong tình huống này dễ gặp các nguy cơ như khó đặt nội khí quản do biến dạng cột sống, giảm thông khí phế nang, toan máu, tăng áp phổi và suy thất phải. Do đó, trong trường hợp không có chống chỉ định rõ ràng, gây tê tủy sống nên được xem xét ưu tiên.
Kết luận
Gây tê tủy sống là một lựa chọn khả thi và an toàn trong mổ lấy thai cho sản phụ bị gù vẹo cột sống nếu:
- Có đánh giá kỹ lưỡng tiền phẫu về giải phẫu cột sống và chức năng hô hấp – tuần hoàn.
- Liều lượng thuốc tê được điều chỉnh cá thể hóa theo thể trạng.
- Được thực hiện bởi bác sĩ gây mê có kinh nghiệm với chuẩn bị đầy đủ các phương án xử trí.
Báo cáo này góp phần củng cố thêm bằng chứng về hiệu quả và độ an toàn của gây tê tủy sống trong nhóm bệnh nhân đặc biệt này.
