DRKUN.ORG
SỔ TAY CẤP CỨU
PHÒNG HỒI TỈNH (PACU)
Thẻ xử trí nhanh cho sự cố cấp cứu tại phòng hồi tỉnh sau gây mê
CÁCH DÙNG
  1. Nhận diện sự cố, gọi hỗ trợ sớm
  2. Tìm số thẻ ở mục lục hoặc tab màu
  3. Một người đọc to từng bước
  4. Làm theo thứ tự: BẮT ĐẦU → KẾT THÚC
Biên soạn: BS. Nguyễn Trung Kiên
23 thẻ xử trí
v1.0 · 11/2026
HỒI SINH#1
ĐƯỜNG THỞ#2–6
TUẦN HOÀN#7–15
THẦN KINH – GÂY TÊ#16–21
THỦ THUẬT – AN TOÀN#22–23
DRKUN.ORG
SỔ TAY CẤP CỨU
PHÒNG HỒI TỈNH (PACU)
Biên soạn: BS. Nguyễn Trung Kiên
v1.0 · 11/2026
1
NGỪNG TIM (CODE BLUE)
CHẨN ĐOÁN
Không đáp ứng, ngừng thở
Không bắt được mạch
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBÁO ĐỘNG CODE BLUE
XỬ TRÍ NGAY
Ép tim
Bắt đầu CPR ngay
Tần số 100-120 lần/phút
Sâu 5-6 cm; để ngực nở hoàn toàn
Đổi người ép mỗi 2 phút; giảm gián đoạn
Máy khử rung / AED
Điện cực: dưới đòn phải + thành ngực trái
Phân tích nhịp
Rung thất/nhanh thất vô mạch → sốc điện ngay, tiếp CPR
Không sốc được → CPR, phác đồ vô tâm thu/PEA
An toàn khi sốc
Dời nguồn oxy, cồn, khăn khỏi ngực
Ép tim tiếp khi máy sạc
Hô “tránh xa” trước khi sốc
ĐIỀU TRỊ
Đường thở
BVM + oxy 100%; mặt nạ kín, ngực nâng
Chưa có NKQ: 30 ép : 2 thổi, mỗi nhịp ~1 giây
Có NKQ: 1 nhịp mỗi 6 giây (~10 lần/phút), ép liên tục
Xác nhận ống: EtCO₂, ngực nâng, nghe phổi
Thuốc ACLS
Đường TM hoặc trong xương ngay
Epinephrine 1 mg TM mỗi 3-5 phút (mọi nhịp ngừng tim)
Amiodarone 300 mg TM (rung thất/nhanh thất kháng trị), sau đó 150 mg
Atropine, magnesium sulfate, natri bicarbonate: khi cần
☰ MỤC LỤC
Tiếp tục
trang sau
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 333–334v1.0 · 11/2026
1
NGỪNG TIM (CODE BLUE)
PHỐI HỢP NHÓM
Phân vai
Ép tim, đường thở, thuốc, máy sốc, ghi chép
Ít người: một ĐD luân phiên nhiều vai
Vòng kín
“Tôi tiêm 1 mg epinephrine” – “Đã tiêm 1 mg”
Trưởng nhóm
BS gây mê/ĐD cao cấp chỉ đạo, theo dõi nhịp
Sau hồi sinh
Chuyển ICU khi có thể
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
‹‹‹QUAY LẠI
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 333–334v1.0 · 11/2026
2
GIẢM THÔNG KHÍ VÀ NGỪNG THỞ
CHẨN ĐOÁN

Giảm thông khí

Thở chậm, nông
EtCO₂ tăng (giảm nếu tắc nghẽn)
Nhịp nhanh, bồn chồn

Ngừng thở

Ngực không di động, im lặng
SpO₂ giảm nhanh
Nhịp chậm dần, tím
SpO₂ có thể còn bình thường khi đang thở oxy: đừng chờ SpO₂ giảm
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBÁC SĨ GÂY MÊ
XỬ TRÍ NGAY
Đánh giá
Gọi tên; xoa xương ức nếu không đáp ứng
Nhìn, nghe, cảm nhận luồng khí
Không thở, có mạch
BVM + O₂ 100%, 1 nhịp mỗi 5-6 giây (10-12 lần/phút)
Xác nhận bằng capnography
Không mạch
CPR ngay (xem Ngừng tim, #1)
Mở đường thở
Ngửa đầu–nâng cằm
Đẩy hàm nếu nghi chấn thương cột sống
BVM 2 người; canuyn miệng/mũi-hầu
ĐIỀU TRỊ
Nghi do opioid
Naloxone 0,04-0,4 mg TM, chỉnh theo đáp ứng
Theo dõi tái phát: naloxone ngắn hơn opioid
Giãn cơ tồn dư
Neostigmine + kháng cholinergic, hoặc sugammadex (xem #6)
Không cải thiện
Gọi gây mê; chuẩn bị đặt NKQ
NGUYÊN NHÂN
Opioid tồn dư
Thuốc an thần (midazolam)
Hóa giải giãn cơ chưa hoàn toàn
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 67–69v1.0 · 11/2026
3
CO THẮT THANH QUẢN
CHẨN ĐOÁN

Một phần

Thở rít
Âm hít vào cao

Hoàn toàn

Ngực im lặng, co kéo
Gắng thở, không có khí vào
Giảm oxy, tím, nhịp nhanh
Hay gặp ngay sau rút NKQ: trẻ em, TMH, mổ đường thở
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBÁC SĨ GÂY MÊ
XỬ TRÍ NGAY
Ngay
Oxy 100% qua mặt nạ kín
Gắn SpO₂, ECG
Lấy xe cấp cứu đường thở
Thao tác
Đẩy hàm mạnh sau góc hàm
PPV nhẹ qua mặt nạ, áp lực vừa phải
Tránh thông khí quá mạnh: căng dạ dày, nặng co thắt
KÉO DÀI > 30 GIÂY
Lidocaine
1,5 mg/kg TM (dung dịch 1%)
Không hiệu quả
Succinylcholine 0,1-2 mg/kg TM
Atropine
20 mcg/kg TM: trẻ em, nhịp chậm do succinylcholine
SAU KHI HẾT
Tiếp thông khí mặt nạ – bóng, oxy 100%
Chuẩn bị NKQ nếu không khôi phục nhanh
Theo dõi phù phổi áp lực âm (xem POPE, #4)
CĐ PHÂN BIỆT
  1. Co thắt phế quản: khò khè thì thở ra (#5)
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 338–339, 77v1.0 · 11/2026
4
PHÙ PHỔI SAU TẮC NGHẼN (POPE)
CHẨN ĐOÁN
Ngay sau giải quyết tắc nghẽn (co thắt thanh quản, cắn ống)
Đờm hồng, bọt
Thở nhanh, gắng sức, ran ẩm hai phổi
SpO₂ giảm nhanh dù thở oxy
Thường nhịp nhanh, HA tăng
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBÁC SĨ GÂY MÊ
XỬ TRÍ NGAY
Tắc nghẽn
Giải quyết ngay (xem Co thắt thanh quản, #3)
Lấy dị vật nếu có
Oxy
Lưu lượng cao: mặt nạ không thở lại hoặc BVM
Nâng đầu giường
Áp lực dương
CPAP/BiPAP nếu tỉnh, hợp tác
Lơ mơ, suy hô hấp nặng: cân nhắc NKQ + thở máy PEEP
Không trì hoãn hỗ trợ áp lực dương
ĐIỀU TRỊ
Dịch
Bù dịch thận trọng; tránh truyền quá nhiều
Không dùng lợi tiểu theo phản xạ
Furosemide chỉ khi xác nhận quá tải dịch
Theo dõi
SpO₂, ECG liên tục; khí máu động mạch
X-quang ngực lại nếu nặng lên
Gọi hồi sức sớm nếu thiếu oxy kéo dài
KHÁC
Thường hồi phục trong 12-24 giờ nếu xử trí kịp
CĐ PHÂN BIỆT
  1. Quá tải dịch
  2. Phù phổi do tim
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 75–77v1.0 · 11/2026
5
CO THẮT PHẾ QUẢN
CHẨN ĐOÁN

Tự thở

Khò khè thì thở ra (có thể mất khi nặng)
Thở ra kéo dài
Co kéo cơ hô hấp phụ

Thở máy

Áp lực đỉnh tăng
Thể tích khí lưu thông giảm
Muộn: giảm SpO₂, tăng CO₂
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBÁC SĨ GÂY MÊ
XỬ TRÍ NGAY
Oxy
Oxy 100% qua mặt nạ/máy thở
Nghe phổi hai bên
SpO₂, ECG, HA liên tục
Yếu tố khởi phát
NKQ vào phế quản gốc → rút ra một chút
Hút đờm, dịch tiết
Kiểm tra gập, tuột, tắc ống/dây máy thở
ĐIỀU TRỊ
Đầu tay
Salbutamol khí dung: MDI + buồng đệm hoặc máy khí dung
Đánh giá lại sau 5-10 phút
Không cải thiện
Thêm ipratropium khí dung
Cân nhắc aminophylline (theo phác đồ)
Thông khí
Nhẹ nhàng; tránh áp lực đỉnh cao
Cho thở ra kéo dài
Khí máu nếu có
Nghi phản vệ
Điều trị phản vệ (xem #7)
CĐ PHÂN BIỆT
  1. Co thắt thanh quản (#3)
  2. Phản vệ (#7)
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 339–340v1.0 · 11/2026
6
PHONG BẾ THẦN KINH CƠ TỒN DƯ
CHẨN ĐOÁN
Nắm tay yếu, không nhấc được đầu
Thở nông, không đều; giữ CO₂
Không mở hết mắt, kích động, hoảng sợ
TOF: đáp ứng giảm dần hoặc mất
SpO₂ có thể vẫn bình thường
BẮT ĐẦU
TEST TẠI GIƯỜNG
Thè lưỡi
Giữ đầu nhấc lên
Hít thở sâu năm lần
GỌI HỖ TRỢBÁC SĨ GÂY MÊ
XỬ TRÍ NGAY
Oxy
Qua ống thông mũi hoặc mặt nạ
Thuốc hóa giải
Lấy sẵn cho BS gây mê
Neostigmine + glycopyrrolate
Sugammadex (rocuronium/vecuronium)
Chỉ dùng theo y lệnh trực tiếp hoặc quy trình
Thông khí
Sẵn sàng BVM đến khi hóa giải xong
THEO DÕI
Sau hóa giải
Cử động tự nhiên, nỗ lực thở đủ
Yếu cơ tái phát
Ghi chép
Dấu hiệu, can thiệp, đáp ứng
Báo cáo như sự cố nghiêm trọng
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 342–344v1.0 · 11/2026
7
PHẢN VỆ
CHẨN ĐOÁN

Đường thở – hô hấp

Thở rít, khàn tiếng, sưng lưỡi
Khò khè, co thắt phế quản
SpO₂ < 92%

Tuần hoàn – da

Tụt HA, nhịp nhanh, trụy mạch
Mày đay, đỏ bừng, phù mạch
Không dấu da: tới 20% ca nặng
Tác nhân: giãn cơ, kháng sinh, latex, chlorhexidine, máu, cản quang
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢKÍCH HOẠT ĐÁP ỨNG KHẨN CẤP
XỬ TRÍ NGAY
Epinephrine TB
0,3-0,5 mg TB (1:1000) mặt ngoài giữa đùi
Lặp lại mỗi 5-10 phút nếu cần
Trẻ em: 0,01 mg/kg (tối đa 0,3 mg/lần)
Hô hấp
Oxy 100% mặt nạ không thở lại
Sẵn BVM, NKQ, bộ mở màng nhẫn giáp
Tư thế
Nằm ngửa, nâng chân
Tránh tư thế ngồi thẳng
Tuần hoàn
Đường TM lớn; theo dõi liên tục
☰ MỤC LỤC
Tiếp tục
trang sau
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 352–354v1.0 · 11/2026
7
PHẢN VỆ
ĐIỀU TRỊ
Dịch
Tinh thể 1-2 L NaCl 0,9% nhanh
Trẻ em: 20 mL/kg
Epinephrine TM
Đã có đường TM + trụy mạch: bolus 10-50 mcg (1:10000) theo chỉ định BS gây mê
ĐD vẫn tiếp tục epinephrine TB trừ khi có chỉ định khác
Sốc kháng trị: truyền 1-4 mcg/phút, chỉnh theo đáp ứng; ưu tiên TM trung tâm
Co thắt phế quản
Salbutamol khí dung 2,5 mg
Thuốc hỗ trợ
Diphenhydramine 25-50 mg TM
Famotidine 20 mg TM
Hydrocortisone 100-200 mg hoặc methylprednisolone 125 mg TM
Không thay thế epinephrine
THEO DÕI
Đánh giá lại lưỡi, môi, thở rít mỗi vài phút
Theo dõi 4-6 giờ (nhẹ) hoặc 24 giờ (nặng)
Phản ứng hai pha có thể tới 72 giờ
Ghi tác nhân, giờ, liều; chuyển khám dị ứng
CĐ PHÂN BIỆT
  1. Co thắt phế quản do hen (#5)
  2. Thuyên tắc phổi (#10)
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
‹‹‹QUAY LẠI
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 352–354v1.0 · 11/2026
8
CHẢY MÁU VÀ SỐC GIẢM THỂ TÍCH
CHẨN ĐOÁN
Tụt HA, hiệu số HA hẹp; mạch nhanh
Da nhợt, lạnh, ẩm
Nước tiểu < 0,5 mL/kg/giờ
Kích thích, bứt rứt, giảm tỉnh táo
Băng thấm máu, dẫn lưu tăng, bụng chướng
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢKÍCH HOẠT ĐỘI CẤP CỨU
XỬ TRÍ NGAY
ABCDE
Oxy; chuẩn bị NKQ nếu xấu đi
Cầm máu
Ép trực tiếp chỗ chảy; nâng chi nếu có thể
Kiểm tra vết mổ, dẫn lưu, băng
Đường truyền
2 đường TM lớn
Truyền nhanh NaCl 0,9% hoặc Ringer lactat
Xét nghiệm
Nhóm máu + phản ứng chéo
CTM, PT/INR, fibrinogen, lactate, khí máu
ĐIỀU TRỊ
Máu
Yêu cầu chế phẩm máu; MTP nếu cần
Đối chiếu người bệnh – chế phẩm – phiếu
Làm ấm máu/dịch; sẵn máy truyền nhanh
Theo dõi
Sonde tiểu đo nước tiểu theo giờ
Cân nhắc HA động mạch xâm lấn
Đánh giá lại mỗi 5-10 phút
VẪN KHÔNG ỔN ĐỊNH
Chuyển
ICU + MTP nếu còn chảy máu
Ủ ấm
Nguy cơ rối loạn đông máu
Vận mạch
Nếu tụt HA kéo dài dù đã bù đủ
KHÁC
Nhịp nhanh, lo âu có thể là dấu hiệu đầu tiên
Huyết động xấu mà không thấy máu → nghi chảy máu trong
Ghi thời gian thực: dịch, máu, mất qua dẫn lưu, gạc
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 348–350v1.0 · 11/2026
9
NHIỄM TRÙNG HUYẾT
CHẨN ĐOÁN

Lâm sàng

Sốt > 38,3°C hoặc < 36°C
Mạch > 90 lần/phút
HATT < 90 hoặc HATB < 65 mmHg
Thở nhanh, lú lẫn, rét run
Giảm nước tiểu

Xét nghiệm

Bạch cầu > 12000 hoặc < 4000
Lactate > 2 mmol/L
CRP, procalcitonin tăng
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBÁC SĨ GÂY MÊ
SEPSIS SIX – 1 GIỜ ĐẦU
Oxy
Duy trì SpO₂ > 94%
Cấy máu
2 mẫu, 2 vị trí, trước kháng sinh
Kháng sinh
Phổ rộng TM NGAY (phác đồ cơ sở)
Không chờ cấy quá 1 giờ
Dịch
30 mL/kg tinh thể trong 3 giờ đầu
Lactate
Đo lactate huyết thanh
Nước tiểu
Theo dõi mỗi giờ
CẤY & XÉT NGHIỆM
Cấy thêm
Nước tiểu, vết mổ
Đờm nếu có triệu chứng hô hấp
Xét nghiệm
CTM có công thức bạch cầu, lactate
Chức năng gan thận, đông máu
Khí máu, đường huyết
NÂNG MỨC
Khi
HATB < 65 mmHg sau bolus dịch
Lactate vẫn > 2 mmol/L
Vô niệu, lú lẫn, giảm oxy
Làm
Cân nhắc norepinephrine
Chuẩn bị chuyển ICU
NGUY CƠ CAO
Ổ nhiễm trùng đã biết, mổ tại ổ
Phẫu thuật bụng, đường nội mạch
Vết thương hở, thiết bị giả
Suy giảm miễn dịch, bệnh mạn tính
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 350–352v1.0 · 11/2026
10
THUYÊN TẮC PHỔI
CHẨN ĐOÁN
Khó thở đột ngột
Mạch > 100 lần/phút không rõ nguyên nhân
Giảm oxy dù đã thở oxy
Đau ngực kiểu màng phổi, ho ra máu
Lo âu, cảm giác “cận kề cái chết”
Tụt HA, ngất
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢ“KHÓ THỞ, GIẢM OXY, NGHI PE”
XỬ TRÍ NGAY
Oxy
Lưu lượng cao: mặt nạ không thở lại hoặc ống thông mũi lưu lượng cao
Mục tiêu SpO₂ > 94%
ABC
Theo dõi nhịp thở, tri giác, HA
Đường thở thông; sẵn BVM
ĐIỀU TRỊ
Chẩn đoán
Siêu âm tại giường (nếu có, đã đào tạo): giãn thất phải, huyết khối TM đùi/khoeo
Khí máu, troponin, D-dimer, BNP
CTPA nếu ổn định
Chống đông
Dự kiến heparin TM hoặc HTLPTT
Xác nhận không chống chỉ định: chảy máu gần đây, tiểu cầu thấp
Lấy nền: PT/INR, aPTT, CTM, tiểu cầu
Báo nguy cơ chảy máu cho nhóm
ĐD không tự ý bắt đầu chống đông
Theo dõi
Sinh hiệu dày; EtCO₂ nếu có
Sẵn sàng ACLS (xem Ngừng tim, #1)
Ghi giờ khởi phát, can thiệp, đáp ứng
CĐ PHÂN BIỆT
  1. Nhồi máu cơ tim (#11)
  2. Phản vệ (#7)
  3. An thần tồn dư
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 355–356v1.0 · 11/2026
11
NHỒI MÁU CƠ TIM
CHẨN ĐOÁN
Đau/tức ngực (có thể không có sau mổ)
Lan hàm, cổ, vai, lưng, tay trái
Khó thở, tụt HA, loạn nhịp mới
Vã mồ hôi, da lạnh, lo âu, bồn chồn
Giảm oxy không giải thích được
ECG: ST chênh lên, block nhánh mới; troponin tăng
BẮT ĐẦU
LƯU Ý
Người già, đang an thần: kích động, bồn chồn, giảm oxy có thể là dấu hiệu duy nhất
GỌI HỖ TRỢBS GÂY MÊ + PHẪU THUẬT VIÊN
XỬ TRÍ NGAY
Oxy
Duy trì SpO₂ > 94%
ECG
ECG 12 chuyển đạo càng sớm càng tốt
Theo dõi ST, loạn nhịp trên monitor
Đường truyền
Ít nhất 1 đường TM lớn
Xét nghiệm
Troponin, CK-MB, điện giải, CTM, đông máu
THUỐC (THEO CHỈ ĐỊNH)
Nitroglycerin
Không dùng khi có chống chỉ định, vd tụt HA
Aspirin
Nhai, nếu chưa dùng trong mổ và không chống chỉ định
Morphine
Nếu nitro không hiệu quả và còn tăng HA
KHÁC
Ghi chép
Giờ khởi phát, sinh hiệu, ECG
Can thiệp và giờ; trao đổi với BS
Đáp ứng với can thiệp
Chuyển
Báo ICU/phòng thông tim theo hướng dẫn
Mang monitor, oxy; xe cấp cứu ở gần
Ở cạnh người bệnh đến khi bàn giao
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 358–360v1.0 · 11/2026
12
RỐI LOẠN NHỊP TIM
CHẨN ĐOÁN
Mạch < 50 hoặc > 130 lần/phút kèm triệu chứng
Nhịp QRS rộng mới xuất hiện
Nhịp không đều mới, không sóng P
Thay đổi ST, thiếu máu cơ tim
Chóng mặt, thay đổi tri giác, tụt HA
Mất mạch, không đáp ứng
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBS GÂY MÊ / ĐỘI PHẢN ỨNG NHANH
XỬ TRÍ NGAY
Xác nhận
Loại nhiễu; so ECG trước mổ; bắt mạch
ECG 12 chuyển đạo
Không đáp ứng
Kích hoạt cấp cứu/ACLS (xem #1)
ABC
Mở đường thở, oxy, hỗ trợ thông khí
Mạch, HA, SpO₂, tưới máu da
Theo dõi
ECG liên tục; đường TM sẵn
ĐIỀU TRỊ
Nguyên nhân hồi phục được
Thiếu oxy, tăng CO₂, hạ thể tích, đau
Hạ/tăng thân nhiệt, toan chuyển hóa
Kiểm tra K, Mg ngay nếu có xét nghiệm
Không ổn định
Theo ACLS
Ghi chép
Lưu dải nhịp, giờ; báo kíp mổ
Cả loạn nhịp thoáng qua cũng ghi, báo
NHỊP HAY GẶP
QRS rộng + không ổn định
Xử trí như nhanh thất đến khi chứng minh khác
Nhanh thất
Cấp cứu! Kiểm tra mạch, ACLS nếu không ổn định
Rung nhĩ
Loạn nhịp sau mổ thường gặp nhất
Nhịp nhanh xoang
Đau, giảm thể tích, lo âu, thuyên tắc phổi
Nhịp chậm xoang
Cường phế vị, thuốc, thiếu oxy
Ngoại tâm thu thất
Đơn độc: lành tính; dày: đáng lo
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 360–364v1.0 · 11/2026
13
CƠN TĂNG HUYẾT ÁP
CHẨN ĐOÁN

Khẩn cấp

HA thường > 180/120 mmHg
Không tổn thương cơ quan đích

Cấp cứu

HA thường > 180/120 mmHg
Có tổn thương: đột quỵ, NMCT, phù phổi, thận cấp
Đau đầu dữ dội, nhìn mờ, đau ngực, lú lẫn, co giật
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBÁC SĨ GÂY MÊ
XỬ TRÍ NGAY
Xác nhận
Đo lại bằng băng quấn đúng cỡ
So HA xâm lấn và không xâm lấn
Nguyên nhân
Căng bàng quang, đau (xem Bí tiểu, #21)
Thiếu oxy, giảm thông khí, kích động
Hỗ trợ
Oxy nếu thiếu oxy; môi trường yên tĩnh
ĐIỀU TRỊ
Thuốc
Hạ áp theo chỉ định và quy trình PACU, chuẩn độ thận trọng
Tăng HA cấp cứu: giảm 20-25% trong giờ đầu
Tránh hạ HA đột ngột
Theo dõi
Sinh hiệu mỗi 5 phút đến ổn định
Đột quỵ, thiếu máu cơ tim, loạn nhịp
Sau cơn
Xem lại thuốc hạ áp thường dùng
Giáo dục trước khi rời PACU
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 364–366v1.0 · 11/2026
14
THUYÊN TẮC KHÍ
CHẨN ĐOÁN

Tim – hô hấp

Tụt HA, nhịp nhanh, loạn nhịp
Giãn TM cổ, ngừng tim
SpO₂ giảm đột ngột, khó thở
Tiếng thổi “cối xay”

Thần kinh

Lú lẫn, giảm tỉnh táo
Co giật
Dấu hiệu giống đột quỵ
Bối cảnh: đặt/rút CVC, mổ thần kinh, tư thế ngồi, nội soi ổ bụng
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢKÍCH HOẠT ĐỘI CẤP CỨU
XỬ TRÍ NGAY
Chặn khí
Kẹp/ngắt nguồn khí ở đường TM/CVC
Che kín vị trí mổ
Tư thế Durant
Nghiêng trái + Trendelenburg
Oxy
Oxy 100%; chuẩn bị NKQ nếu xấu đi
Tránh N₂O nếu còn gây mê
ĐIỀU TRỊ
Tuần hoàn
Truyền dịch tăng áp lực TM trung tâm
Vận mạch nếu tụt HA kéo dài
Hút khí
Cân nhắc hút qua CVC (nếu có)
Theo dõi
ECG, SpO₂, HA; ACLS nếu ngừng tim (#1)
Chuyển
ICU; cân nhắc oxy cao áp
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 366–368v1.0 · 11/2026
15
THUYÊN TẮC MỠ
CHẨN ĐOÁN
Sau mổ xương dài, gãy xương dài
Bộ ba: suy hô hấp + thay đổi thần kinh + ban xuất huyết
Ban chấm: ngực trên, nách, kết mạc
Sốt, nhịp nhanh, thiếu máu, giảm tiểu cầu
Có thể muộn 24-72 giờ
Sớm: lú lẫn nhẹ, thở nhanh, giảm oxy
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBÁO SỚM, KHÔNG CHỜ ĐỦ BỘ BA
XỬ TRÍ NGAY
Hô hấp
Oxy lưu lượng cao
Giảm oxy nặng: NKQ + thở máy
Tuần hoàn
Dịch truyền; vận mạch nếu cần
Tư thế
Không có tư thế bẫy khí như thuyên tắc khí
HỖ TRỢ
Khác
Theo dõi nước tiểu
Điều chỉnh thiếu máu, giảm tiểu cầu khi có chỉ định
Cận lâm sàng
X-quang ngực, khí máu, PaO₂/FiO₂
Nặng
ICU; theo dõi ARDS, sẵn PEEP cao
CĐ PHÂN BIỆT
  1. Thuyên tắc khí (#14)
  2. Thuyên tắc phổi (#10)
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 368–369v1.0 · 11/2026
16
TÊ TỦY SỐNG CAO
CHẨN ĐOÁN
Tụt HA nặng đột ngột + nhịp chậm
Chi ấm do giãn mạch
Khó thở, mất hô hấp tự nhiên hiệu quả
Tê, yếu chi trên
Thay đổi tri giác, không đáp ứng
Sớm: buồn nôn, lo âu, bồn chồn, tê tay
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBS GÂY MÊ + ĐỘI PHẢN ỨNG NHANH
XỬ TRÍ NGAY
Thuốc tê
NGỪNG truyền ngoài màng cứng
Ngắt mọi dịch thuốc tê đang truyền
Hô hấp
Oxy lưu lượng cao; đầu cao
Sẵn BVM; NKQ kịp thời nếu cần
Tuần hoàn
Đường TM lớn; nâng chân
Bolus dịch nhanh theo phác đồ
Tụt HA kéo dài dù đã truyền dịch → yêu cầu hỗ trợ vận mạch
Nhịp chậm
Atropine hoặc glycopyrrolate theo phác đồ
KHÁC
Theo dõi
Sinh hiệu, SpO₂, EtCO₂, tri giác đến hồi phục
Ghi chép
Giờ, can thiệp, thuốc, đáp ứng
Báo cáo chính thức sự cố cảnh báo
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 344–346v1.0 · 11/2026
17
NGỘ ĐỘC TOÀN THÂN DO THUỐC TÊ (LAST)
CHẨN ĐOÁN

Thần kinh (sớm)

Tê quanh miệng, lưỡi; vị kim loại
Ù tai, rối loạn thị giác
Chóng mặt, lú lẫn, kích động
Run, giật cơ, co giật

Tim mạch (muộn)

Tụt HA, nhịp chậm
Nhanh thất, rung thất
Ngừng tim
Đang an thần: tim mạch có thể là biểu hiện đầu tiên
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢBÁO ĐỘNG KHẨN CẤP
XỬ TRÍ NGAY
Thuốc tê
NGỪNG tiêm thuốc tê
Đường thở
Oxy 100%; hỗ trợ thông khí
Tránh tăng CO₂ và toan
Co giật
Benzodiazepine (midazolam, diazepam)
Tránh propofol nếu huyết động không ổn
Ngừng tim
ACLS điều chỉnh (trang sau)
NHŨ TƯƠNG LIPID 20%
Bolus
1,5 mL/kg trong 1 phút
Truyền
0,25 mL/kg/phút
Tiếp ≥ 10 phút sau khi ổn định
Vẫn không ổn
Lặp lại bolus 1,5 mL/kg
Tụt HA
Tăng gấp đôi: 0,5 mL/kg/phút
Tối đa
Tổng ~12 mL/kg
☰ MỤC LỤC
Tiếp tục
trang sau
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 370–373v1.0 · 11/2026
17
NGỘ ĐỘC TOÀN THÂN DO THUỐC TÊ (LAST)
ACLS ĐIỀU CHỈNH
Epinephrine
Tránh liều cao: dùng < 1 mcg/kg
Tránh
Vasopressin, chẹn kênh canxi, chẹn beta
Hỗ trợ tim mạch
Báo cơ sở có tuần hoàn ngoài cơ thể gần nhất
THEO DÕI
ECG, HA, SpO₂, EtCO₂ liên tục
Theo dõi tái phát ≥ 12 giờ
Điện giải, khí máu, lactate
Báo BS gây mê, ICU; có thể cần chuyển đơn vị cao hơn
Ghi chép chi tiết sự kiện
Biết chỗ bộ cứu lipid; diễn tập pha chế
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
‹‹‹QUAY LẠI
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 370–373v1.0 · 11/2026
18
TĂNG THÂN NHIỆT ÁC TÍNH (MH)
CHẨN ĐOÁN
EtCO₂ tăng liên tục – có thể là dấu hiệu sớm, nhạy nhất
Cứng cơ, cứng hàm
Nhịp nhanh, loạn nhịp, toan, tiêu cơ vân
Nước tiểu sẫm (myoglobin)
Sốt cao: dấu hiệu muộn
Thường trong 1 giờ; có thể tới 24 giờ
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢXE CẤP CỨU MH + BS GÂY MÊ
XỬ TRÍ NGAY
Tác nhân
NGỪNG thuốc mê bốc hơi, succinylcholine
Dantrolene
2,5 mg/kg TM
Lặp lại 1 mg/kg đến mục tiêu (tối đa 10 mg/kg)
Thông khí
Oxy 100%, lưu lượng ≥ 10 L/phút
Đã đặt NKQ: thông khí quá mức
Làm mát
Chườm đá nách, bẹn; dịch TM lạnh
Rửa bàng quang/dạ dày dịch lạnh
Tránh co mạch ngoại vi
Mục tiêu
EtCO₂ < 6 kPa; nhiệt trung tâm < 38,5°C
ĐIỀU TRỊ
Toan
Natri bicarbonate 1-2 mEq/kg TM nếu pH < 7,2
Tăng kali
Insulin 10 đơn vị TM + 50 mL glucose 50%
Trẻ em: insulin 0,1 đơn vị/kg + glucose 50% 1 mL/kg
Calcium gluconate 10-50 mg/kg nếu ECG thay đổi
Đường huyết mỗi giờ
Loạn nhịp
Thường đáp ứng khi chỉnh toan, kali
Tránh lidocaine, chẹn kênh canxi sau dantrolene
☰ MỤC LỤC
Tiếp tục
trang sau
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 346–348v1.0 · 11/2026
18
TĂNG THÂN NHIỆT ÁC TÍNH (MH)
THEO DÕI
Liên tục
ECG; nhiệt trung tâm (thực quản, trực tràng, bàng quang)
Nước tiểu > 1 mL/kg/giờ; màu, que thử
Xét nghiệm
Điện giải, CK, myoglobin, khí máu, đông máu, lactate
CK mỗi 6-8 giờ đến khi giảm
Sau cấp
Dantrolene 1 mg/kg mỗi 4-6 giờ trong 24-48 giờ
Tái phát tới 25%; chuyển ICU
Ghi nguy cơ MH vào hồ sơ; tư vấn gia đình
CĐ PHÂN BIỆT
  1. Nhiễm trùng huyết (#9)
  2. Cơn bão giáp
  3. An thần kinh ác tính / serotonin
  4. Sốc nhiệt
  5. U tế bào ưa crôm
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
‹‹‹QUAY LẠI
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 346–348v1.0 · 11/2026
19
CO GIẬT
CHẨN ĐOÁN
Co cứng–co giật, mất ý thức, ngưng thở
Cục bộ: nhìn chằm chằm, giật một chi/nửa mặt
Lú lẫn mới, “nhìn vô hồn”: đừng bỏ qua
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢĐỘI PHẢN ỨNG NHANH
XỬ TRÍ NGAY
An toàn
Hạ giường; đệm thành giường
Dọn vật nguy hiểm; không giữ chặt chi
Nằm nghiêng chống sặc
Đường thở
Hút miệng nếu an toàn; oxy mặt nạ
Hỗ trợ thông khí nếu ngưng thở, tím
KHÔNG đặt vật gì vào miệng
Thời gian
Bấm giờ ngay khi khởi phát
> 5 phút hoặc tái phát → nâng mức xử trí
THUỐC (THEO Y LỆNH)
Benzodiazepine
Lorazepam 1-2 mg TM
Midazolam 1-2 mg TM/TB
Diazepam 5-10 mg TM
Tiếp theo
Levetiracetam TM liều nạp
Phenytoin/fosphenytoin duy trì
Xét nghiệm
Glucose, điện giải, khí máu, CTM, nồng độ thuốc
CT đầu/EEG nếu mới hoặc không rõ
SAU CƠN
Lú lẫn, buồn ngủ 15-60 phút: chưa cho ăn, chưa đi lại
Trấn an, giải thích khi tỉnh
Ghi: giờ, thời gian, kiểu cơn, can thiệp, đáp ứng, ai được báo
Chuẩn bị chuyển ICU hoặc cấp cứu
NGUYÊN NHÂN
  1. Hạ đường huyết, hạ natri
  2. Ngộ độc thuốc tê (#17)
  3. Thiếu oxy
  4. Bỏ thuốc chống động kinh
  5. Đột quỵ, xuất huyết (#20)
  6. Cai rượu, benzodiazepine
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 356–358v1.0 · 11/2026
20
ĐỘT QUỴ
CHẨN ĐOÁN
Yếu/tê đột ngột một bên
Mặt xệ, mất đối xứng
Nói ngọng, khó nói
Lú lẫn đột ngột, không làm theo lệnh
Rối loạn thị giác, mất thăng bằng
Chậm tỉnh, giảm ý thức không rõ nguyên nhân
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢKÍCH HOẠT MÃ ĐỘT QUỴ
XỬ TRÍ NGAY
Đánh giá nhanh
Tỉnh: “Bóp tay tôi”
Mặt: cười, nhe răng
Tay: nhắm mắt, duỗi 2 tay 10 giây – trôi tay?
Lời nói: nhắc “Bầu trời màu xanh”
Đồng tử, hướng nhìn
Oxy
SpO₂ > 94%; sẵn hỗ trợ đường thở
Tuần hoàn
Theo dõi HA, nhịp
Tránh hạ HA trừ khi có chỉ định
ĐIỀU TRỊ
Đường huyết
Thử ngay: hạ đường huyết giả đột quỵ
Nhịn ăn
Phòng hít sặc
Hình ảnh
Đường TM; tháo kim loại để chụp CT
Ghi chép
Giờ khởi phát, triệu chứng, can thiệp
KHÁC
Mổ nguy cơ cao (ĐM cảnh, tim, mạch máu lớn, sọ não): sàng lọc mỗi 15-30 phút
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 369–370v1.0 · 11/2026
21
BÍ TIỂU SAU MỔ
CHẨN ĐOÁN
Không tiểu 6-8 giờ (4-6 giờ nếu nguy cơ cao)
Bàng quang căng, đau bụng dưới, bứt rứt
Tiểu rỉ, lượng nhỏ: gợi ý tiểu tràn
BẮT ĐẦU
QUÉT BÀNG QUANG
< 400 mL
Có khả năng chưa bí tiểu; tiếp tục theo dõi
Khuyến khích uống/truyền dịch nếu không chống chỉ định
400-800 mL
Theo dõi sát; đánh giá lại sau 1 giờ
> 800 mL
Xác nhận bí tiểu: can thiệp
ĐIỀU TRỊ
Trước tiên
Riêng tư, đi lại, mở nước chảy, chườm ấm
400-800 mL
Không tiểu sau 1 giờ hoặc có triệu chứng → thông tiểu ngắt quãng
> 800 mL
Thông tiểu ngắt quãng ngay
Đã ra > 1000 mL
Tháo từng đợt 500 mL, kẹp 5-10 phút
Vô khuẩn
Kỹ thuật vô khuẩn khi đặt
KHÁC
Ghi
Giờ, thể tích, tính chất, đáp ứng
Theo dõi
Tiểu lại bình thường trong 4-6 giờ
Vẫn bí
Báo phẫu thuật/gây mê; cân nhắc sonde lưu
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 373–375v1.0 · 11/2026
22
HỖ TRỢ ĐẶT NỘI KHÍ QUẢN NHANH (RSI)
CHỈ ĐỊNH
Tổn thương đường thở
Suy hô hấp
Giảm tỉnh táo, mất phản xạ đường thở
BẮT ĐẦU
CHUẨN BỊ
Đánh giá
Đường thở LEMON; trao đổi nhóm
Tư thế
Giường ngang tầm; đầu cao ~30° nếu an toàn
Ống tai ngoài ngang khuyết ức
Tiền oxy
Oxy 100% trong 3-5 phút
Mặt nạ không thở lại + ống thông mũi
BiPAP nếu giảm oxy
Dụng cụ
TM/trong xương, ưu tiên 2 đường
ECG, SpO₂, HA, EtCO₂; thử máy hút
TRÌNH TỰ
Tiền điều trị
Tùy chọn: lidocain, fentanyl
Khởi mê
Thuốc an thần rồi giãn cơ (theo thứ tự)
Đặt ống
Xác nhận: EtCO₂, nghe phổi, ngực nở đều
Sau đặt
Cố định; ghi cỡ/độ sâu; cài máy thở; đánh giá lại
☰ MỤC LỤC
Tiếp tục
trang sau
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 341–342v1.0 · 11/2026
22
HỖ TRỢ ĐẶT NỘI KHÍ QUẢN NHANH (RSI)
LIỀU TM THAM KHẢO
Succinylcholine
1,5 mg/kg
Rocuronium
1,0 mg/kg
Vecuronium
0,1 mg/kg
Etomidate
0,3 mg/kg
Propofol
1-3 mg/kg
Ketamine
1,5 mg/kg
Midazolam
0,3 mg/kg
Fentanyl
1-3 mcg/kg
Lidocain
1,0 mg/kg
Atropine
0,02 mg/kg
ĐD không tự ý tiêm thuốc khởi mê, giãn cơ trừ khi có y lệnh thường quy và BS gây mê có mặt
ĐD duy trì cung cấp oxy đến khi đặt ống xong
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
‹‹‹QUAY LẠI
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 341–342v1.0 · 11/2026
23
CHÁY TRONG PACU
NHẬN BIẾT
Khói, mùi khét, lửa
Tam giác cháy: oxy + nguồn nhiệt + chất cháy
Oxy: mặt nạ, HFNO; nhiệt: dao điện, laser; cháy: cồn, khăn, gạc
BẮT ĐẦU
GỌI HỖ TRỢKÍCH HOẠT BÁO CHÁY
RACE
R – Cứu người
Đưa người khỏi vùng nguy hiểm
Ngừng oxy (HFNO, mặt nạ) ở BN bị ảnh hưởng
A – Báo động
Bấm báo cháy; báo nhóm, an ninh
C – Khoanh vùng
Đóng cửa; tắt thông gió nếu an toàn
E – Dập/sơ tán
Cháy nhỏ, đã khống chế: bình chữa cháy (PASS)
Không thì sơ tán theo quy định BV
BN có NKQ/an thần: bóp BVM
Mỗi BN không ổn định có 1 người phụ trách
BÌNH CHỮA CHÁY
PASS
Kéo chốt – Nhắm gốc lửa – Bóp – Quét
Bình CO₂
An toàn cho cháy điện
Bột ABC
Đa năng
Bình nước
Không dùng cho cháy điện, chất lỏng dễ cháy
SƠ TÁN
Chỉ nhân viên đã huấn luyện dùng bình
Ưu tiên theo mức nặng, khả năng vận động
Mang oxy di động, monitor pin, thuốc
KẾT THÚC
☰ MỤC LỤC
Nguồn: Sổ tay Điều dưỡng PACU 2026 (NYSORA, bản dịch Việt), tr. 335–337v1.0 · 11/2026
CHỮ VIẾT TẮT
ACLSHồi sức tim phổi nâng caoHTLPTTHeparin trọng lượng phân tử thấp
AEDMáy khử rung tự động ngoàiICUĐơn vị hồi sức tích cực
ARDSHội chứng suy hô hấp cấp tiến triểnK, MgKali, magnesi
BiPAPThở áp lực dương hai mứcLASTNgộ độc toàn thân do thuốc tê
BNBệnh nhânLEMONNhìn – Đánh giá – Mallampati – Tắc nghẽn – Cử động cổ
BNPPeptid lợi niệu natri typ BMDIBình xịt định liều
BSBác sĩMHTăng thân nhiệt ác tính
BVBệnh việnMTPQuy trình truyền máu khối lượng lớn
BVMBóng – van – mặt nạNKQNội khí quản
CK, CK-MBCreatin kinase (toàn phần, MB)NMCTNhồi máu cơ tim
CPAPÁp lực dương liên tục đường thởN₂ONitơ oxit
CPRÉp tim – thổi ngạt (hồi sinh tim phổi)PACUPhòng/đơn vị hồi tỉnh sau gây mê
CRPProtein phản ứng CPASSKéo chốt – Nhắm – Bóp – Quét
CTChụp cắt lớp vi tínhPEThuyên tắc phổi
CTMCông thức máuPEAHoạt động điện vô mạch
CTPAChụp cắt lớp vi tính động mạch phổiPEEPÁp lực dương cuối thì thở ra
CVCCatheter tĩnh mạch trung tâmPOPEPhù phổi sau tắc nghẽn (áp lực âm)
ĐDĐiều dưỡngPPVThông khí áp lực dương
ĐMĐộng mạchPT/INR, aPTTXét nghiệm đông máu
ECGĐiện tâm đồRACECứu người – Báo động – Khoanh vùng – Dập/Sơ tán
EEGĐiện não đồRSIĐặt nội khí quản trình tự nhanh
EtCO₂CO₂ cuối thì thở raSpO₂Độ bão hòa oxy mạch nảy
HAHuyết ápTBTiêm bắp
HATBHuyết áp trung bìnhTMTĩnh mạch
HATTHuyết áp tâm thuTMHTai mũi họng
HFNOOxy lưu lượng cao qua ống thông mũiTOFChuỗi bốn kích thích thần kinh cơ
Biên soạn: BS. Nguyễn Trung Kiênv1.0 · 11/2026
LƯU Ý SỬ DỤNG
Sổ tay là công cụ hỗ trợ nhận thức trong cấp cứu tại phòng hồi tỉnh, không thay thế đánh giá lâm sàng, y lệnh của bác sĩ gây mê hồi sức, phác đồ của Bộ Y tế hay quy trình của cơ sở y tế. Mọi thuốc chỉ dùng theo y lệnh hoặc quy trình đã ban hành; liều cần đối chiếu với phác đồ tại khoa trước khi áp dụng. Nội dung rút gọn từ Sổ tay Điều dưỡng PACU ấn bản 2026 (NYSORA Press; bản dịch tiếng Việt), số trang ghi ở chân mỗi thẻ. Sổ tay nguồn không phân mức khuyến cáo: chữ đậm là hành động then chốt hoặc liều chính; chữ đỏ là điều không được làm hoặc chống chỉ định. Bố cục mô phỏng định dạng Stanford Emergency Manual (cogaids.stanford.edu), không phải ấn phẩm của Stanford.
Biên soạn: BS. Nguyễn Trung Kiênv1.0 · 11/2026